Ds. J. Belder: “Protestanten zouden veel meer Luther moeten lezen”

In aanloop naar Hervormingsdag 2026 worden enkele predikanten uit de gereformeerde gezindte gevraagd hun gedachten te delen over het belang van Hervormingsdag, de verhouding Rome/Reformatie en het evangelisatiewerk onder geseculariseerde rooms-katholieken. Deze keer: ds. J. Belder.

In hoeverre zou Hervormingsdag anno 2026 minder moeten draaien om de vraag waarin gereformeerden verschillen van Rome, en meer over de vraag of wij zelf leven uit het Evangelie dat de Reformatie opnieuw in het centrum plaatste?

“Me dunkt, een heel terechte vraag. Zolang we ons richten op misstanden in de kerk en de leer van Rome toen en nu, blijven we zelf veilig uit beeld. Het valt niet te loochenen dat er binnen de Rooms-katholieke Kerk na Luther veel veranderd is, niettemin verschillen we op wezenlijke punten van elkaar. Dat laat zich vooral voelen in de visie op het Heilig Avondmaal, de transsubstantiatie en het misoffer. Protestanten moeten zich ondertussen serieus afvragen of Luther en andere kerkhervormers zich nog in ons zouden herkennen. Zijn wij de Schriften misschien op een andere manier gaan lezen, meer onder leiding van de tijdgeest dan onder die van de Heilige Geest? Helaas kreeg “liturgisme” een stevige voet aan de grond in protestantse kring en dat ten koste van de plaats en de autoriteit van het Woord. Ook de gevoelscomponent roert zich onder protestanten flink. Laten we vasthouden aan de drie sola’s: het geloof, het Woord en de genade alleen.”

Hoe duidt u de afnemende relevantie van Hervormingsdag onder jongeren (maar ook onder ouderen)?

“De hernieuwde aandacht voor de reformatie past in de negentiende eeuw met bewustwording van onze eigenheid, zowel nationaal als kerkelijk. Het was de eeuw van het Reveil, van de Afscheiding en van de Rooms-katholieke emancipatie. Het was ook de eeuw van de verzuiling op politiek, cultureel en sociaal terrein. Voor protestanten was Rome het grote gevaar. Zeker vanwege de kinderrijke gezinnen en daardoor de procentuele toename van het aantal rooms-katholieken. De bisschopszetels werden hersteld. Imposante kerken verrezen. Het eigene van het protestantisme diende onder de voet gelopen te worden en moest opnieuw voor het voetlicht worden gebracht.

Na het midden van de vorige eeuw leidden secularisatie, oecumene en tanend historisch besef tot afnemende belangstelling voor Hervormingsdag. De fronten liggen bovendien elders.”

Welke betekenis heeft Hervormingsdag voor u, en hoe draagt u dit over op de volgende generaties?

“Een deel van mijn jeugd speelde zich af in het rooms-katholieke zuiden. Wij waren als gezin weliswaar protestants, maar onze kerkelijke gemeente had in de beginnende jaren zestig van de vorige eeuw al een stevige oecumenische inslag. Wij werden niet opgevoed in de sfeer van “Rome het grote gevaar”. Meer dan eens ging ik met vriendjes naar de mis. En hoewel ik nog heel weinig van de Bijbel wist, laat staan van wat het protestantisme inhield, voelde ik tijdens de mis altijd een stuk vervreemding. Ik heb veel rooms-katholieken ontmoet met wie ik fijne gesprekken voerde en aan wie ik met waardering terugdenk, toch ben ik overtuigd protestant. Het is en blijft belangrijk de kernen van het reformatorisch belijden te blijven benadrukken. Protestanten anno 2026 zouden veel meer Luther moeten lezen. Ik wil jongeren van nu graag aansporen om hun voordeel te doen met zijn schriftelijke nalatenschap.”

In hoeverre zouden reformatorische christenen, om (de veelal geseculariseerde) rooms-katholieken in Nederland te kunnen bereiken met het Evangelie, meer katholiek moeten zijn?

“Verdiep je in de kern van de rooms-katholieke leerstellingen. Besef ook dat veel oudere rooms-katholieken vaak zwaar teleurgesteld zijn in hun kerk. Vanwege enorme seksuele schandalen heeft men zich afgekeerd van de moederkerk. Veel oudere rooms-katholieken hebben het ‘gehad’ met kerk en geloof. Men is gefrustreerd en voelt zich vaak bij de neus genomen. Daardoor is men dikwijls ook wantrouwig tegenover  het protestantisme en het christelijk geloof in het algemeen. Die tendens is aanmerkelijk minder aanwezig onder jongeren.”

Foto: ds. J. Belder

Ook interessant?